Postępowanie ułaskawieniowe ma charakter procesowy, jego celem jest całkowite bądź częściowe uwolnienie skazanego od negatywnych skutków orzeczenia. Omawiany środek ostatecznie jest rozpoznawany przez Prezydenta RP, a zatem pismo procesowe można składać za pośrednictwem Prokuratora Generalnego lub do sądu który rozpoznawał sprawę w I instancji.
Przedmiot prawa łaski
Przedmiotem prawa łaski mogą być kary i środki karne prawomocne orzeczone nie tylko za przestępstwa, ale także za wykroczenia. W związku powyższym niedopuszczalna jest z mocy ustawy prośba o ułaskawienie osoby o statusie niekaranej. Wykluczyć również należy z zakresu prawa łaski kary dyscyplinarne.
Treść prawa łaski
Ułaskawienie może przybrać postać :
- łaski pełnej poprzez darowanie w całości kary jak i środka karnego,
- łaski niepełnej poprzez darowanie tylko niektórych wymierzonych skazanemu i niewykonanych jeszcze kar i środków karnych bądź złagodzenie zarówno kary jak i orzeczonych środków karnych.
W zależności od decyzji Prezydenta RP, skutki aktu łaski mogą wystąpić od chwili wydania decyzji bądź wstecz znosząc skutki już wykonanej kary.
Podmioty uprawnione do wniesienia prośby o ułaskawienie
- skazany, czyli osoba w stosunku do której wydano prawomocny wyrok skazujący,
- obrońca,
- przedstawiciel ustawowy nieletniego, bądź ubezwłasnowolnionego,
- prokurator,
- krewni w linii prostej,
- przysposobiony bądź przysposabiający,
- rodzeństwo,
- małżonek,
- osoba pozostająca ze skazanym we wspólnym pożyciu.
Niedopuszczalność z mocy prawa prośby o ułaskawienie
- prośba dotyczy wyroku nieprawomocnego,
- prośba dotyczy wyroku Trybunału Stanu,
- cywilnoprawnych skutków skazania,
- prośba wniesiona przed upływem roku od negatywnego załatwienia poprzedniej prośby o ułaskawienie.